الشيخ رسول جعفريان

415

حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )

ينزل و لا يحتاج الى ان ينزل ، انما منظره فى القرب و البعد سواء ، لم يبعد منه قريب و لم يقرب منه بعيد و لم يحتج الى شىء بل يحتاج اليه و هو ذو الطول ، لا آله الّا هو العزيز الحكيم ، اما قول الواصفين : انه ينزل تبارك و تعالى ، فانما يقول ذلك من ينسبه الى نقص او زيادة ، و كل متحرك محتاج الى من يحرّكه او يتحرك به ، فمن ظنّ بالله الظنون هلك ، فاحذروا فى صفاته من ان تقفوا له على حد تحدّونه به نقص او زيادة او تحريك او زوال او استنزال ، او نهوض او قعود ، فان الله جلّ و عزّ عن صفة الواصفين و نعت الناعتين و توهّم المتوهّمين و توكّل على العزيز الرحيم الذي يراك حين تقوم و تقلبك فى الساجدين . « 1 » يعقوب بن جعفر الجعفرى مىگويد : نزد امام كاظم عليه السّلام از كسانى سخن به ميان آمد كه گمان مىكردند ، خداوند به آسمان دنيا فرود مىآيد . امام فرمود : « خداوند فرود نمىآيد : نيازى ندارد تا فرود آيد . در نگاه او دورى و نزديكى برابر است ، نه نزديكى به نزد او دور است و نه دورى به نزد او نزديك . او نياز به هيچ چيز ندارد ، بلكه همه به او نيازمندند . او صاحب انعام و فضل است ، جز او خدايى نيست ، خداى قدرتمند و حكيم . اما دربارهء سخن آنان كه خداوند را چنين توصيف كرده‌اند كه : « خداوند فرود مىآيد ! » اين را كسى مىگويد كه خدا را به نقص و زيادت متّصف كرده است . هر متحركى نياز به محرك دارد تا او را به حركت در آورده و يا به كمك آن به حركت درآيد ، پس كسى كه به خدا [ چنين ] گمانهايى ببرد ، هلاك مىشود . در توصيف خدا ، از صفاتى كه خدا را به نقص و زيادت ، تحريك و تحرّك ، انتقال و فرود آمدن ، برخاستن و نشستن محدود سازد ، بپرهيزيد . خداوند بالاتر و برتر از وصف اين گونه وصف كنندگان و توهم اين گمان كنندگان است . بر خداوند قدرتمند بخشنده كه تو را هنگام ايستادن و در ميان سجده كنندگان مىبينند ، توكّل كن . » در اين روايت ، نزول خداوند به آسمان دنيا مورد انكار قرار گرفته و با تعبيرات دقيق ، مذهب اهل بيت در باب نفى تشبيه بيان شده است . اين تعابير از اهل بيت فراوان نقل شده و اساس آنها نيز بر گرفته شده از خطبه‌هاى امير مؤمنان عليه السّلام است كه در نهج البلاغه منعكس شده است . در مذهب اهل بيت نه مذهب نفى و نه تشبيه ، بلكه اثبات

--> ( 1 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 125 ؛ التوحيد ، ص 183